एसएमई आयपीओत गुंतवणूक करताना सावध रहा, ‘पंप अँड डंप’वरून सेबीचा गुंतवणूकदारांना सल्ला

शेअर बाजारामध्ये सध्या चांगली तेजी पहायला मिळत आहे. त्यामुळे याचा फायदा उठवत आयपीओद्वारे पैसे जमवण्यासाठी कंपन्यांची रीघ लागलेली आहे. आयपीओमध्ये पैसे गुंतवणूक चांगला नफा कमावण्याच्या उद्देशाने तुम्ही बाळगून असाल तर थोडं थांबा. कारण सेबीने छोट्या आणि मध्यम कंपन्यांच्या (एसएमई) आयपीओमध्ये गुंतवणूक करताना सावधगिरी बाळगण्याचा सल्ला दिला आहे.

एसएमई कंपन्या बनावत प्रतिमा तयार करून शेअर किंमतींमध्ये फेरफार करतात. त्यानंतर शेअरच्या किंमती वाढल्यावर आपला नफा काढून घेतात. यालाच शेअर बाजारातील भाषेमध्ये ‘पंप अँड डंप’  म्हणतात. एसएमई कंपन्यांकडून असा फेरफार वाढत असल्याच्या वृत्ताचा हवाला देत सेबीने गुंतवणूकदारांना हुशारीने पैशाची गुंतवणूक करण्याचा सल्ला दिला आहे.

सोशल मीडिया पोस्ट, टीप्स आणि अफवांच्या आधारे गुंतवणूक करू नये, असे सेबीने म्हटले आहे. शेअर बाजारात आयपीओ लिस्ट झाल्यानंतर एसएमई कंपन्या किंवा त्यांचे प्रवर्तक जाहीररित्या अशी विधाने करतात ज्यामुळे सकारात्मक चित्र निर्माण होते. यामुळे गुंतवणूकदार असे शेअर घेण्यास प्रवृत्त होतात. एकदा की शेअर वाढला की कंपनी तो उच्च किंमतीत विकून चांगला नफा कमावते. अशा वेळी सामान्य गुंतवणूकदार यात अडकून पडतात. त्यामुळे अशा शेअरमध्ये गुंतवणूक करताना सावधगिरी बाळगावी, असे आवाहन सेबीने केले.

2012 मध्ये उद्योन्मुख व्यवसायांना निधी उभारण्यास सक्षम करण्यासाठी प्लॅटफॉर्म देण्यात आला. त्यानंतर एसएमई आयपीओंची संख्या वाढली. गेल्या 12 वर्षात या फ्लॅटफॉर्मचा वापर करून 14 हजार कोटी रुपये उभारण्यात आले आहेत. यापैकी 6 हजार कोटी रुपये फक्त 2023-23 या वर्षात उभारण्यात आले आहेत.

सेबीने याच आठवड्याच्या सुरुवातीला डेबॉक इंटस्ट्रीज नावाच्या एसएमई संस्था आणि प्रवर्तकांसह तीन संस्थांविरुद्ध आदेश पारित केला. ही कंपनी जून 2018 मध्ये एनएसईच्या एसएमई प्लॅटफॉर्मवर सूचीबद्ध झाली होती आणि मार्च 2022 मध्ये मुख्य मंडळाकडे स्थलांतरित झाली. प्रवर्तकांनी व्यवसायात आणि महसुलात मोठी वाढ दाखवण्यासाठी फेरफार केला. सेबीने चौकशी करेपर्यंत प्रवर्तकांनी एकून 89.2 कोटी रुपयांचा बेकायदेशीर नफा कमावला, तर शेअरधारकांकडे मात्र निरुपयोगी शेअर शिल्लक राहिले होते.